Het korte antwoord
De motoren duwen het vliegtuig hard vooruit, waardoor er lucht langs de vleugels stroomt. De vleugels buigen die lucht naar beneden af, en de lucht duwt het vliegtuig daardoor omhoog. Die duw omhoog heet lift.
Hoe kan zo'n zwaar vliegtuig nou vliegen?
Een groot vliegtuig weegt meer dan een heleboel olifanten bij elkaar. En toch hangt het daar gewoon in de lucht, met mensen, koffers en een kar vol broodjes erin.
Het begint met snelheid. Op de startbaan duwen de motoren het vliegtuig steeds harder vooruit. Hoe sneller het gaat, hoe harder de lucht langs de vleugels stroomt.
Die vleugels zijn slim gemaakt. Ze zijn van boven bol en staan een beetje schuin. Daardoor buigt de lucht die erlangs stroomt naar beneden af. De vleugel duwt lucht omlaag en de lucht duwt de vleugel omhoog. Dat heet lift.
Bij langzaam rijden is die lift veel te klein. Pas als het vliegtuig hard genoeg gaat, wordt de duw omhoog groter dan het gewicht van het vliegtuig. Dan komt de neus omhoog en los je van de grond.
In de lucht werken er vier krachten tegelijk. De motoren duwen vooruit, de lucht remt af, de zwaartekracht trekt omlaag en de vleugels zorgen voor lift. Zolang die met elkaar in evenwicht zijn, vliegt het vliegtuig rustig rechtdoor.
Een vogel doet trouwens iets vergelijkbaars, alleen maakt hij zijn snelheid met zijn vleugels zelf. Een vliegtuig heeft daar motoren voor nodig.
Als je ooit bij het raam zit, kijk dan eens naar de vleugel bij het landen. Dan zie je allerlei stukken uitschuiven en kantelen, om bij lage snelheid toch genoeg lift te houden.
Ga samen verder
Zet een ventilator aan en houd je platte hand er voor, met je vingers naar de ventilator toe. Kantel je hand een klein beetje omhoog en weer terug. Wanneer voel je dat je hand omhoog geduwd wordt? Je kunt het ook proberen met een papieren vliegtuigje: buig de achterkant van de vleugels een stukje omhoog of omlaag en kijk wat er gebeurt.
Voor ouders
Een vleugel heeft een profiel dat van boven boller is dan van onder en staat onder een kleine hoek ten opzichte van de luchtstroom, de invalshoek. De lucht die langs de vleugel stroomt wordt naar beneden afgebogen. Boven de vleugel stroomt de lucht sneller en is de druk lager, onder de vleugel is de druk hoger. Dat drukverschil en het naar beneden afbuigen van de lucht zijn twee kanten van hetzelfde verhaal. Het populaire idee dat de lucht boven en onder precies tegelijk achter de vleugel moet aankomen klopt overigens niet; de lucht boven gaat zelfs sneller dan dat.
De vier krachten heten stuwkracht, luchtweerstand, zwaartekracht (het gewicht) en lift. Lift hangt sterk af van de snelheid: twee keer zo snel geeft ongeveer vier keer zoveel lift. Daarom heeft een vliegtuig een lange startbaan nodig en schuift het bij het landen kleppen uit (flaps en slats) om de vleugel tijdelijk groter en boller te maken.
- NASA, What Is Aerodynamics? (Grades K-4)
- Smithsonian National Air and Space Museum, How do airplanes fly?
