Het korte antwoord
Een orkaan is een enorme, draaiende storm die boven warm zeewater ontstaat, met heel harde wind en veel regen. In het midden zit een rustig oog. Komt de orkaan boven land, dan mist hij het warme water en wordt hij langzaam zwakker.
Wat is een orkaan?
Een orkaan is een storm, maar dan een hele grote. Zo groot dat je hem vanuit de ruimte kunt zien als een witte draaikolk van wolken boven de zee.
Hij begint boven zee in warme landen, waar het zeewater minstens zo warm is als een lekker lauw bad. De zon verwarmt dat water en een deel ervan verdampt. Die warme, vochtige lucht gaat omhoog. Hoog in de lucht is het koud, dus daar wordt de waterdamp weer druppeltjes en groeien er enorme wolken.
Omdat de aarde draait, gaat al die lucht die naar het midden stroomt niet recht, maar in een bocht. Zo begint de hele storm te draaien, als water dat rondwervelt in een gootsteen.
Zolang de orkaan boven warm water blijft, krijgt hij steeds nieuwe energie. De wind wordt harder, de regen heftiger en de golven hoger. In het midden zit iets geks, het oog. Daar is het bijna windstil en soms zie je er zelfs blauwe lucht. Eromheen waait het juist het allerhardst.
Komt een orkaan aan land, dan is het warme zeewater weg. Hij raakt zijn brandstof kwijt en wordt zwakker. Maar onderweg kan hij nog veel regen brengen, waardoor rivieren overstromen.
Gelukkig zien weerkundigen een orkaan al dagen van tevoren aankomen. Mensen kunnen hun huis voorbereiden of op tijd naar een veilige plek gaan. En in Nederland hoef je je geen zorgen te maken; het zeewater hier is daar veel te koud voor.
Ga samen verder
Zoek op een wereldbol of kaart de evenaar en de warme zeeën rond het Caribisch gebied. Wonen er mensen die je kent in een land waar orkanen kunnen komen? En kun je bedenken waarom er bij ons in de Noordzee nooit een ontstaat?
Voor ouders
Een orkaan is een tropische cycloon. Dezelfde soort storm heet in het noordwesten van de Stille Oceaan een tyfoon en rond de Indische Oceaan een cycloon. Ze ontstaan boven zeewater van minstens 27 graden. Verdampend water neemt warmte mee omhoog; als de waterdamp hoog in de lucht condenseert, komt die warmte vrij en die houdt de stijgende lucht en dus de storm draaiende. Het draaien komt door het corioliseffect: door de draaiing van de aarde buigen luchtstromen af, waardoor de storm op het noordelijk halfrond tegen de klok in draait. Op de evenaar zelf is dat effect bijna nul, daarom ontstaan orkanen niet vlak op de evenaar maar een stukje ernaast.
Op de schaal van Saffir-Simpson begint een orkaan bij een windsnelheid van 118 km per uur (klasse 1); klasse 5 ligt boven de 248 km per uur. Het oog is meestal 30 tot 50 kilometer breed. Boven land neemt de wind vaak snel af, maar de regen kan nog lang doorgaan.
- KNMI, Tropische cyclonen
