Het korte antwoord
Terwijl je slaapt, rust je lichaam uit en werken je hersenen gewoon door. Ze ruimen op en slaan op wat je overdag hebt geleerd. Kinderen maken in hun slaap ook veel groeihormoon aan. Daarom voel je je na een goede nacht fitter.
Waarom moet ik slapen? Ik ben nog helemaal niet moe.
Elke avond hetzelfde gesprek. Nog vijf minuutjes, nog één boekje, ik ben echt niet moe. En toch liggen we allemaal elke nacht urenlang plat.
Waarom eigenlijk?
Overdag ren je, speel je, leer je en denk je na. Daar gaat energie in zitten, een beetje zoals een batterij die langzaam leegloopt. Als je slaapt, rust je lijf uit en kan het zich herstellen.
Je hersenen gaan intussen gewoon door. Ze sorteren alles wat je die dag hebt meegemaakt, zoals een nieuw woord, de weg naar de speeltuin of hoe je een veter strikt. Wat belangrijk is, wordt beter opgeslagen. Ook spoelen ze afvalstoffen weg die zich overdag hebben opgehoopt. Een soort nachtelijke schoonmaakploeg in je hoofd.
Kinderen maken in hun slaap ook veel groeihormoon aan. Dat is een stofje dat je lichaam helpt om te groeien. Je wordt ’s nachts niet ineens een stuk langer, maar slaap doet wel mee.
Slaap je te kort, dan merk je dat de volgende dag. Je bent sneller boos, je kunt minder goed opletten en alles voelt een beetje zwaarder. Volwassenen hebben daar trouwens precies zo last van.
Die vijf minuutjes extra wakker blijven? Je hersenen staan eigenlijk al met de bezem klaar.
Ga samen verder
Vertel elkaar vlak voor het slapengaan drie dingen die je vandaag hebt gedaan of geleerd. Probeer ze morgen bij het ontbijt nog een keer op te noemen. Wat weet je nog, en is er iets bijgekomen dat je vergeten was?
Voor ouders
Slaap verloopt in cycli van ongeveer 90 minuten, met lichte slaap, diepe slaap (N3) en droomslaap. Droomslaap heet ook REM-slaap, naar de snelle oogbewegingen (rapid eye movements) die je dan maakt. In een normale nacht doorloop je zo’n vijf cycli. Tijdens de slaap veranderen de verbindingen tussen hersencellen. Sommige worden sterker, waardoor je beter onthoudt wat je overdag hebt geleerd. Ook krimpen hersencellen tijdelijk, zodat het hersenvocht meer ruimte heeft om afvalstoffen weg te spoelen.
Groeihormoon wordt bij kinderen vooral tijdens de slaap afgegeven en voor een kleiner deel overdag. Lang dacht men dat juist ongestoorde diepe slaap daarvoor nodig is, maar recent onderzoek bij tieners laat zien dat het iets ingewikkelder ligt. Hoeveel slaap een kind precies nodig heeft, verschilt per kind. Wel slapen kinderen meer dan volwassenen, en een vast ritme met een rustig moment voor bedtijd helpt de meeste kinderen.
- Hersenstichting, Slaap en de hersenen
- NIEHS (National Institute of Environmental Health Sciences), Acute sleep disruption does not diminish pulsatile growth hormone secretion in pubertal children
