Het korte antwoord
Het is dag en nacht omdat de aarde in ongeveer 24 uur één keer om haar eigen as draait. De kant die naar de zon gekeerd is, heeft dag. De kant die van de zon af gekeerd is, heeft nacht.
Waar gaat de zon ’s nachts heen?
’s Avonds zakt de zon achter de huizen weg en lijkt het of hij ergens gaat slapen. Maar de zon gaat nergens heen. Hij blijft gewoon de hele tijd schijnen.
Wij zijn degenen die bewegen. De aarde draait als een tol rond een denkbeeldige stok die van de Noordpool naar de Zuidpool loopt. Die stok heet de as. Eén rondje duurt ongeveer 24 uur.
De zon kan maar één kant van de aarde tegelijk beschijnen. Draait jouw stukje aarde naar de zon toe, dan wordt het ochtend. Sta je midden in het zonlicht, dan is het middag. Draai je weer weg, dan wordt het avond en daarna nacht.
Dat de zon ’s ochtends opkomt, klopt dus eigenlijk niet helemaal. Jij draait met de aarde mee, en daardoor zie je de zon boven de horizon verschijnen. Omdat de aarde naar het oosten draait, komt de zon altijd ongeveer in het oosten op en gaat hij in het westen onder.
Terwijl jij in bed ligt, is het aan de andere kant van de wereld gewoon middag. Daar zitten kinderen op school of eten ze net hun boterham. Als je ooit iemand in een ver land belt, merk je dat meteen.
Morgenochtend draait jouw kant van de aarde vanzelf weer de zon in. Daar hoef je niks voor te doen, behalve wakker worden.
Ga samen verder
Pak een zaklamp en een bal of sinaasappel. Zet met een stift een stip waar jullie wonen, doe het grote licht uit en draai de bal langzaam rond voor de zaklamp. Wanneer is het bij de stip dag, en wanneer nacht?
Probeer het zelf
Hoe kan het dat het in Amerika dag is terwijl jij in bed ligt? Met een zaklamp en een bal zie je het in één keer. Naar het proefje: Dag en nacht met een zaklamp
Voor ouders
De draaiing van de aarde om haar as heet de rotatie of aswenteling. De as loopt van de Noordpool naar de Zuidpool, en de aarde draait van west naar oost. Daardoor lijken zon, maan en sterren in het oosten op te komen en in het westen onder te gaan. Sterrenkundigen zeggen het zo: niet de zon beweegt, maar de aarde draait om haar as.
Precies gemeten duurt één draai ten opzichte van de sterren ongeveer 23 uur en 56 minuten, een sterrendag. Omdat de aarde in die tijd ook een stukje om de zon is opgeschoven, moet ze nog een paar minuten extra draaien voordat de zon weer op dezelfde plek staat. Dat geeft de zonnedag van 24 uur. Dat dagen in de zomer langer zijn dan in de winter komt door de scheve stand van de aardas.
- NOVA Informatiecentrum (Astronomie.nl), 3. De draaiende sterrenhemel
- NASA StarChild, Why does the Sun rise in the east and set in the west?
